Ik stel vaak dezelfde vraag als ik voor een groep financials sta. Wie herkent dat finance pas laat wordt aangehaakt bij belangrijke beslissingen? De meeste handen gaan omhoog. En dat zegt eigenlijk al genoeg. Terwijl bedrijven vooruit willen, worden wij vaak gevraagd om achteraf te kijken. Een rapportje hier. Een controle daar. We blussen brandjes. Maar we bouwen geen fundament. En dat is zonde, want juist daar kunnen we waarde toevoegen.
Groeien vraagt om ketendenken. We moeten niet naar losse afdelingen kijken. Dat levert suboptimale besluiten op. Je mist de samenhang. Dus wat nodig is: door de hele keten heen kijken. Waar zitten de bottlenecks? Wat is de volgende stap? “Geen eilandjes, maar een geïntegreerd beeld.” Finance kan en móet daar de brug slaan. Niet als redmiddel, maar als startpunt. Als partner in strategie. En ja, dat vraagt een andere houding. Proactief. Strategisch aanwezig. Aan tafel vanaf dag één. Niet als sluitpost.
Data is geen bijzaak
Daarbij speelt data een sleutelrol. “Data is geen bijproduct van systemen. Het is het begin van goed leiderschap.” Het helpt ons keuzes te maken. Niet op onderbuikgevoel, maar op inzicht. En toch zie ik vaak dat data er pas in het proces wordt bijgetrokken. Dan is het al te laat. De systemen zijn ingericht, de processen lopen, maar niemand weet waar de waarheid zit. Terwijl je juist vroeg beleid moet maken. Dat noem ik dataconvenance. Beginnen met een visie op hoe je data gebruikt, beheert en deelt.
Om het belang van interpretatie te onderstrepen, haal ik graag een voorbeeld aan. Tijdens de Tweede Wereldoorlog keerden sommige vliegtuigen terug met schade. Die schade werd gemarkeerd op kaarten. Daar werden dan extra stalen platen op aangebracht. Maar pas later bleek: de toestellen die op andere plekken geraakt waren, kwamen helemáál niet terug. “De echte kwetsbare plekken zaten in de witte zones.” Wat zegt dat? Goede data zonder juiste interpretatie levert slechte beslissingen op. Daarom moeten wij als financials ook duiden. Vragen stellen. Niet alleen kijken naar wat zichtbaar is, maar ook naar wat níet zichtbaar is.
Voorwaarden om het goed te doen
Als we data écht als stuurmiddel willen gebruiken, zijn er een paar dingen nodig. Allereerst leiderschap. Als finance willen we richting geven. Niet volgen, maar bepalen. Daar hoort lef bij. Keuzes durven maken. En vervolgens helder uitleggen waarom. Dan heb je ook de mensen nodig. En dat zijn niet meer alleen de klassieke financials. Er is een ander profiel ontstaan. “De atypische financial. Die met lef opstaat. Die durft te schuren.” Iemand die het gesprek aangaat. Ook als het schuurt met andere afdelingen. Juist dan.
Daarnaast zijn duidelijke KPI’s nodig. Vaak noemen mensen het een ‘businessfeestje’. Of ze zeggen: “Dat snappen wij als finance toch niet.” Maar omgekeerd gebeurt dat ook. “Finance spreekt ook haar eigen taal. Die niet altijd goed landt bij de rest.” Dus het helpt om KPI’s te vertalen. Begrijpelijk maken. Samen gedragen. Dat geldt ook voor processen. Als je die bij het ontwerp al goed afstemt, ben je later veel schaalbaarder. En dan kun je met data echt stappen zetten. Ook tooling hoort daarbij. Zonder de juiste systemen loop je altijd achter de feiten aan.
En dan is er nog transparantie. Dat is een onderschat onderdeel. “Iedereen moet snappen wat we doen met data. Anders blijft het voelen als een finance- of IT-feestje.” Maar als je het goed doet, wordt het een manier van denken. Van sturen. En dan ziet iedereen de waarde. Niet alleen in dashboards, maar in betere besluiten. Betere gesprekken. En betere samenwerkingen.
Van terugkijken naar vooruit sturen
Uiteindelijk komt het neer op een shift in mindset. Finance moet niet alleen terugkijken. Niet alleen rapporteren. Maar vooral vooruitkijken. Sturen. Scenario’s doorrekenen. Data zichtbaar maken over de keten. En dat vraagt wat. Een duidelijke strategie. De juiste mensen. En een organisatie die openstaat voor een integrale aanpak. Maar als je dat hebt, dan wordt data echt een hefboom voor groei.
“Groeien lukt alleen als je integraal kijkt. Finance kan en moet daarin de lead nemen.” En dat is geen nice-to-have. Het is randvoorwaardelijk. Want zonder goede data val je terug op gevoel. Dat kan werken bij kleine bedrijven. Maar bij grotere organisaties heb je harde input nodig. Anders kun je simpelweg niet sturen. Dan stuur je op ruis.
Daarom blijf ik het zeggen: data is geen IT-ding. Het is finance-leiderschap. En dat begint bij visie, lef en samenwerking. Niet pas achteraf, maar aan het begin van elk besluit.
